Sanayi yağları,genellikle kullanım yerleri dolayısıyla madeni yağdan beklenen özelliklerden birinin ya da birkaçının,diğerlerine nazaran daha önemli olduğu uygulamalar için geliştirilen madeni yağlardır.Temelde kullanım yerlerine göre sınıflandırılır:

1.Türbin,kompresör yağları
2.Hidrolik sistem yağları
3.Açık ve kapalı sistem dişli yağları
4.Metal işleme yağları
5.Tekstil yağları
6.Koruyucu yağlar
7.Proses yağları
8.Trafo,HFY,kağıt makine,kaya matkap,ısı transfer,kalıp,kızak yağları
9.Ekolojik(biodegradable)yağlar

I.Türbin Yağları

Bir türbin yağından beklenen fonksiyonlar şunlardır:

* Türbin yataklarının ve elektrik jeneratörü yataklarının yağlaması yapmak
* Yataklar ve dişliler için soğutucu görevi yapmak
* Regülatörlerden verilen hareketli kontrol mekanizmasına iletmek,hareketli kısımların yağlanmasını sağlayarak çeşitli parçacıkların etkisinden sistemi korumak ve sistemin devamlı ve düzgün çalışmasını sağlamak
* Tıkayıcı özelliği sayesinde soğutma sistemindeki muhtemel kaçakları önlemek
* Pas ve çamur oluşumunu önlemek

Türbin yağlarının bu görevleri yapabilmesi için aşağıda belirtilen özelliklere sahip olması gerekir.

1.Çalışılan sisteme uygun viskozitede olmalıdır.
2.Oksidasyona ve çamur oluşumuna karşı dayanıklı olmalıdır
3.Temas halindeki metal yüzeylerin paslanmasını önlemelidir.
4.Türbinde korozif etki yapmamalıdır
5.Köpüklenmeye karşı dayanıklı olmalıdır
6.Su ve havadan kolayca ayrılabilmelidir.
7.Kullanımdan önce ve kullanım esnasında temizliğini sürekli koruyabilmelidir.
8.Uzun süre stoklanabilmeli ve bu süre içinde özelliklerini yitirmemelidir.

Sisteme en uygun yağın seçilebilmesi ve yüksek verim sağlanabilmesi için sistem ve yağ özelliklerinin büyük bir dikkatle belirlenmesi ve bu özellikleri sağlayan yağın kullanılması,bu nedenle de yağın birtakım özellikleri hakkında detaylı bilgi sahibi olunması gereklidir.

II.Kompresör Yağları

Kompresör tiplerine göre kullanılacak madeni yağdan beklenen özellikler değişiklik gösterir.

Buna göre:

I.Eksenel akış kompresörleri:Yataklar yağlama gerektirir.Pas ve oksidasyon inhibitörü içeren düşük viskoziteli yağlar tercih edilir.

II.Pistonlu kompresörler:Piston tip kompresörlerde uygun yağlama aşağıda belirtilen üç hususun başarılı bir şekilde uygulanması halinde gerçekleşir.

1.Valfler karbon oluşumuyla hareketleri bozulmadan yağlanmalıdır.
2.Piston ve silindir minimum yağ taşınmasıyla yağlanmalı ve piston yayı sıkışması olmamalıdır
3.İleri-geri hareket mekanizması yatakları yağlanmalı ve minimum sürtünmeyle korozyon önlenmelidir.

İleri-geri hareketli(piston) tip kompresörlerde pistonlar ve silindirler genellikle yağlanmakla beraber yağlamanın gerekmediği tasarımlar da vardır.Bu tip kompresörler için yüksek kaliteli benzinli veya dizel motor karter yağları tavsiye edilir.Bazı durumlarda pas ve oksidasyon inhibitörü içeren naftanik türbin yağları da kullanılabilir.

III.Diyafram tip kompresörler:Diyafram tip kompresörlerde sıkıştırma odacığı yağlanmaz.Sadece eksantirik veya piston kolunun sonu ve başlıca yataklar yağlanmaya gerek duyar.İyi kalitede makine yağı veya 40°C'deki viskozitesi 32,5-43,3 cSt olan motor yağı kullanılabilir.

IV.Dönen tip kompresörler:Dönen tip kompresörlerden paletli tip ve vida tipinin kullanımı yaygındır ve daha zorlu yağlama ihtiyaçları vardır.Şekilde dönen tip kompresörler için tipik bir yağlama sistemi görülmektedir.Hava/yağ kabı minimum basınç kontrol valfi ile sürekli olarak basınç altında tutulur.Bu valfler iki önemli görevi yerine getirir:

(1) Kompresöre uygun yağ akışını sağlamak için kaptaki minimum hava basıncını sağlamak,
(2)İyi hava/yağ ayırımı için gereken koşulları muhafaza etmek.

III.Hidrolik Sistem Yağları

Hidrolik sistemden iyi bir performans alabilmek ve arızalara yol açmamak için ilk adım,sistemde kullanılacak uygun yağın seçimidir.İkinci adım hem yağın hem de sistemin daima temiz tutulmasıdır.Aksi takdirde pompa,valf ve silindirlerde çamur ve kirlilik meydana gelir.

Hidrolik sistem yağının karşılaması gereken temel özellikler:

• İyi bir akış karakteristiği
• Etkili güç iletimi
• Sistemin korunması
• Sistemin temiz tutulması
• Uygun yağ seçimi

Uygun yağ seçiminde viskozite,viskozite indeksi ve bazı durumlarda akma noktası büyük önem taşır.

Yapılacak olan seçimlerde:

Gereğinden kalın bir yağ kullanılması:

• Pompanın mekanik verimliliğini düşürür.
• Yağ akışı düzgün olmayacağından çalışan parçalar yağsız kalarak aşınabilir.Pompa ilk harekette zorlanacağından kavitasyon olabilir.
• Sıcaklık yükselir.
• Sistemdeki basınç düşmesi artar.
• Güç tüketimi artar.

Gereğinden ince bir yağ kullanılması:

• Pompa sızıntısının fazlalaşmasınadolayısıyla volümetrik verimin düşmesine sebep olur,sıcaklık yükselir.
• Sistem basınç kaybeder.
• Hareketli parçalardaki aşınma oranı artar.
• Sistemin kontrol edilmesi zorlaşır.

Hidrolik sistem üreticileri tanımlı performans seviyeleri ve onaylar aşağıda verilmektedir.

1.DENISON: Denison France HF-0 (tüm tiple), HF-1 (piston pompalar) ve HF-2 (vane pompalar) için onay vermektedir.Revize Denison HF-0 da hem piston hem de vane pompayı içeren T6H20C (Hybrid pump) pompa yer almaktadır.

2.EATON (Vickers): İki temel spesifikasyonu bulunmaktadır.
M-2950-S: Mobil uygulamalar içindir. 35VQ25 pompa testi yer alır.
I-286-S: Endüstriyel uygulamalar içindir.

3.DIN 51524:
DIN 51524-1 Hafif hizmet sirkülasyon yağları için (aşınma önleme özelliği yok)
DIN 51524-2 Aşınma önleyici hidrolik yağlar (HM,HLP) için
DIn 51524-3 Yüksek VI'lı aşınma önleyici hidrolik yağlar (HV,HVLP)

4.Cincinnati Machine P-68,P-69,P-70

5.ISO 13357 filtrasyon testi de hidrolik sistem yağları için büyük önem taşımaktadır.

IV.Sanayi Dişli Yağları

Dişliler,silindir ve koni gibi geometrik şekilde metaller üzerine diş açılmak suretiyle meydana getirilen ve iki veya daha fazla çarkın üstündeki dişler vasıtasıyla birinin diğerine hareket verdiği sistemlerdir.Dişliler sistemde güç iletir,hızın arttırılması ya da azaltılmasını sağlar,hareket yönünü değiştirir ve şok yük kuvvetlerini absorbe eder.

Başlıca dişli tipleri:Silindirik dişliler,konik dişliler,vida dişliler,hipoid dişliler.

Amerikan Dişli İmalatçıları Birliği (American Gear Manifacturer's Association-AGMA) sanayide kullanılan kapalı dişli sistemlerinde kullanılan yağları sınıflandırmıştır.

Kapalı Sistem Sanayi Dişli Üreticileri Performans Seviyeleri ve Onayları:

1.  DIN 51517
     a.DIN 51517-1 (C) Hafif hizmet sirkülasyon yağları
     b.DIN 51517-2 (CL) Daha iyi oksidasyon ve korozyon önleme özelliğinde olanlar
     c.DIN 51517-3 (CLP) Aşırı basınç (EP) katkılı olanlar
2.AGMA 9005-E02,AGMA 250-04 & 9005-D94 eski şartnamelerdir.
3.US Steel 224
4.David Brown (Textron USA): Artık onay vermemektedir.
5.Flender:Rüzgar türbinleri için onay verilmektedir.
6.Hansen
7.Muller Weingarten

Açık Sistem Sanayi Dişli Üreticileri Performans Seviyeleri ve Onayları:

1.AGMA 251.02
2.US STEEL 226
   US STEEL 236